Vleermuizen zijn beschermde soorten, en tussen Kastanjelaan-West en de Stationsstraat liep een beschermde essentiële vleermuis vliegroute. Deze vliegroute is door de bomenkap vernield. Voor meer informatie zie het ecologisch onderzoek en besluit omgevingsvergunning flora- en fauna activiteit

Op 6 mei 2026 is de hoorzitting over deze vergunning, die is aangevraagd door de provincie voor het overtreden van verboden ten aanzien van beschermde soorten. Zowel de aannemer als het college Heusden waren op de hoogte van de hoorzitting, maar wilden niet wachten met de kap tot na de hoorzitting.

Hoe liep de oude vliegroute?

Voor de kap van de 65 zomereiken (boven de sloot, kap 28 en 29 april 2026), liep de vliegroute tussen de bomenrijen boven en onder de sloot. Want vleermuizen prefereren donkere, windstille en lijnvormige structuren.

“De derde essentiële vliegroute van de gewone dwergvleermuis ligt langs de spoorlaan te Drunen. Doordat de bomen van deze vliegroute worden gekapt, wordt de vliegroute vernield.” (bron)

Bewoners Kastanjelaan 70 t/m 80 bevestigen deze route, zie ook onze vleermuis film in slow motion.

Wat is een essentiële vliegroute?

Het kennisdocument bijlage 2 (begrippenlijst) zegt hierover

“Vliegroute of foerageergebied die onmisbaar zijn voor het functioneren van het leefgebied van de gewone dwergvleermuis”

De oude essentiële vliegroute fungeerde tevens als foerageergebied, omdat tussen de bomenrijen rondom de sloot veel insecten zijn te vinden.

Waarom moet de bestaande vliegroute weg?

De provincie wil een nieuwe snelfietsroute aanleggen onder de Spoorlaan. Maar omdat de aanleg van deze snelfietsroute het afvoeren van water “duurder en moeilijker” maakt, kiest gemeente Heusden ervoor om de bergingscapaciteit op de smalste locatie onder de Spoorlaan te verdubbelen. Hiervoor moest het ontwerp worden aangepast, en moeten alle bomen rondom de Spoorlaan gekapt worden. In 2020 is daarom een kapvergunning aangevraagd voor alle bomen, zonder rekening te houden met aanwezige Flora en Fauna. De ecologische onderzoeken op deze locatie zijn pas gedaan in 2025.

Waar moet een alternatieve route aan voldoen?

Op basis van ecologisch moet het alternatief functioneel equivalent zijn en de gunstige staat van instandhouding niet verslechteren.

1. De functie moet gelijk blijven: de nieuwe route moet dezelfde verbinding bieden tussen verblijfplaats en foerageergebied, en vleermuizen moeten hem daadwerkelijk gebruiken.
2. De route moet bestaan uit aaneengesloten lijnvormige elementen, zonder onderbrekingen.
3. Vleermuizen zijn nachtdieren dus donker is essentieel. Geen verlichting of lichtverstoring.
4. De route moet windluw en beschutting bieden tegen predatie.
5. De alternatieve route moet al functioneel zijn voordat de oude wordt verwijderd.
6. Aantoonbaar effectief zijn, dus monitoren of vleermuizen daadwerkelijk de route gebruiken.
7. De alternatieve route moet op dezelfde lijn of direct aansluitend zijn. Vleermuizen volgen het landschap en verplaatsen niet zomaar naar een compleet andere route.

Wat is de nieuwe vliegroute?

GOL wil tegen de A59 geluidswal stroken struweel plaatsen om de vleermuizen “te begeleiden”. Deze oplossing is echter strijdig met het kennisdocument vleermuis. Specifiek met “vermijden lichtverstoring” (3.9) en “vermijden botsingen met verkeer” (3.10).

• Waar de oude route nog pikdonker was (tussen twee bomenrijen rond sloot), is er nu sprake van horizontale verlichting (drukke Spoorlaan en snelfietsroute), maar tevens verticale verlichting van de A59 armaturen en snelfietsroute. Sinds 2023 zijn er op de A59 boven het Drongelens kanaal bijvoorbeeld speciale rode batlampen.
• De combinatie met kruisend verkeer (van zowel de nieuwe snelfietsroute als de Spoorlaan die na aanleg van verlengde Spoorlaan 25% drukker zal worden) is overduidelijk.

Interessant is ook het “vraag en antwoord” spel tussen de omgevingsdienst OBBN en de Provincie over dit onderwerp

• Zie vraag/antwoord 8 van deze interne memo van 14 november 2025
• Ook in interne teams overleg van 3 december 2025 houdt de vleermuis vliegroute de gemoederen bezig, en vervalt men in “juridisch ecologisch” taalgebruik:
  • “Het is niet uitgesloten dat de functie van deze alternatieve route door de rand van de bebouwde kom de functie van de in het nader onderzoek geconstateerde essentiële vliegroute niet volledig kan vervangen.“
  • Vertaald in normaal Nederlands “Het is mogelijk dat de nieuwe/alternatieve route niet goed genoeg is om de oude vliegroute van vleermuizen te vervangen”
• Deze paragraaf is dubieus te noemen. Want “het enige mogelijk scenario” is niet “de best passende optie”, als het geen volwaardig alternatief is.

Welke onderzoeken zijn gedaan?

Na het veranderen van het ontwerp (2018) en de verleende kapvergunning (2020) zijn pas in 2025 twee onderzoeken gedaan. Omgekeerde wereld, want normaal gesproken doe je een ecologisch onderzoek voor je gaat kappen.

1. “Activiteitenplan Omgevingsvergunning flora- en fauna activiteit”, 15 september 2025 van “MOS ecologisch advies en onderzoek”. Opdrachtgever Provincie Noord-Brabant.
2. “Nader ecologisch onderzoek”, 12 september 2025 van “Ecosprong ecologisch advies en onderzoek”. Opdrachtgever Combinatie Mourik Besix.

Wat zeggen de onderzoeken?

Rapport MOS ecologie:

• Door het wegvallen van dit lijnvormige landschapselement verliezen vleermuizen de geleidingsstructuur tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Daarnaast kan de toename van verlichting op en rond het terrein een verstorend effect hebben. Dit kan , al dan niet in combinatie , uiteindelijk leiden tot het ongeschikt raken van vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen. (bron H5.2)
• Het door het aantasten van een vliegroute indirect beschadigen van een voortplantings- of rustplaats is strijdig met Artikel 11. 46 lid 1d Bal. Om de genoemde aantasting en daarmee overtreding van verbodsbepalingen te voorkomen , dienen maatregelen te worden getroffen zodat de verblijfsfunctie te allen tijde gegarandeerd is.

Rapport Ecosprong:

• Tijdens de onderzoeksronde van 4 juli 2025 is vastgesteld dat de bomenrij langs de Spoorlaan door circa 25 gewone dwergvleermuizen wordt gebruikt als vliegroute.

• De bomenkap gepland langs de westelijke zijde van de Spoorlaan zal nadelige effecten hebben op de aanwezige vliegroute , deze gaat hierdoor mogelijk verloren. Er is een alternatief aanwezig door de woonwijken heen , deze is in kwaliteit echter minder goed dan de huidige vliegroute langs de Spoordijk en Spoorlaan (afbeelding 5. 1. ). Dit komt vanwege de grotere plantafstand en verscheidenheid in grootte en leeftijd van de bomen van de alternatieve vliegroute. Door kap van bomenrijen en het onderbreken van lijnvormige landschapselementen verliezen vleermuizen geleidingsstructuren tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Dit kan uiteindelijk leiden tot het ongeschikt raken van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen. Daarnaast kan de toename van verlichting op en rond het terrein een verstorend effect hebben. (bron H5.1)
• De gewone dwergvleermuis is opgenomen in het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn , waardoor de verbodsbepalingen uit artikel 11. 46 uit het Bal van de Omgevingswet (box 1) van toepassing zijn op de vliegroutes van gewone dwergvleermuis. (bron H5.1.2)
• De voorgenomen kapwerkzaamheden langs deelgebied 2 leiden tot het verstoren van vliegroutes van gewone dwergvleermuis en daarmee mogelijk ongeschikt raken van de verblijfplaatsen. Dit is in strijd met artikel 11. 46 , lid 1 b en d uit het Bal van de Omgevingswet. Er is een alternatieve vliegroute aanwezig langs de bomenrij in de bebouwde kom , echter is deze in kwaliteit minder goed dan de huidige vliegroute.
• Omdat de alternatieve route niet over dezelfde kwaliteit beschikt als de huidige vliegroute zullen de kapwerkzaamheden verstorend werken op de gewone dwergvleermuis. Nadelige effecten zijn mogelijk te voorkomen door het aansterken van de alternatieve vliegroute. Voor het verwijderen en daarmee verstoren van de huidige essentiële vliegroute voor gewone dwergvleermuis is echter alsnog een vergunning noodzakelijk. Voor het verkrijgen van een vergunning is het noodzakelijk dat de gebruiksfunctie gewaarborgd wordt in de alternatieve route tijdens de tijdelijke en eventueel toekomstige situatie. Dit kan door het treffen van mitigerende en compenserende maatregelen. Deze maatregelen moeten (concreet in omvang , locatie en timing) worden vastgelegd in het activiteitenplan en ter goedkeuring ingediend bij het bevoegd gezag.

Wat is beschermd?

Vleermuizen zijn afhankelijk van een samenhangend netwerk van verblijfplaatsen, foerageergebieden en vliegroutes. Juridisch zijn verblijfplaatsen en essentiële vliegroutes beschermd. Dit staat in artikel 11.46 BAL (Besluit Activiteiten Leefomgeving)

Welke verboden wil provincie overtreden?

Specifiek voor de gewone vleermuis (Pipistrellus pipistrellus)

• artikel 11.46, eerste lid, onder b, van het Besluit activiteiten leefomgeving, voor het opzettelijk verstoren van de gewone dwergvleermuis.
• artikel 11.46, eerste lid, onder d, van het Besluit activiteiten leefomgeving, voor het beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van de gewone dwergvleermuis.

Uitzondering mag op basis van artikel 16 van de Habitat richtlijn, maar alleen als er geen alternatief is, of een dwingende reden (zwaar publiek belang) en de vleermuizen populatie gezond blijft. Voor zowel de snelfietsroute als de waterberging zijn er aantoonbaar betere alternatieven om de populatie te behouden!

• Volgens CROW/Fietsberaad kan een fietsstraat worden opgenomen binnen een snelfietsroute (doorfietsroute) als compromisoplossing, als het ideale profiel niet haalbaar is. (bijvoorbeeld door ruimtegebrek)
• Er zijn betere (maar duurdere) alternatieven voor het afvoeren van hemelwater voor de wijk Braken-West, in plaats van de bergingscapaciteit te verdubbelen. (bron)